Wat is de wet kwaliteitsborging voor het bouwen?

De wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (verder afgekort: WKB) is een nieuw stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen van nieuwe gebouwen en vergunningplichtige werken. Na 1 juli 2017 - wanneer de wet naar verwachting in werking treedt - vervalt de preventieve toets van Bouw- & Woningtoezicht (BWT) als het gaat om de bouwtechnische voorschriften. BWT houdt dan tijdens het bouwen geen toezicht meer. Deze taken en verantwoordelijkheden draagt de overheid over aan de private markt.

Waarom is deze wet in de maak?

Het huidige systeem geeft niet voldoende zekerheid in de kwaliteit van het werk. Zo zien BWT in de huidige situatie slechts incidenteel toe. De nieuwe wet WKB geeft meer uitsluitsel over kwaliteit en beoogt duidelijkheid te verschaffen in verantwoordelijkheden. Tot dusver zijn die verantwoordelijkheden diffuus en dit leidt in de praktijk tot onder meer bouwfouten, faalkosten en jarenlange procesgangen. Behalve de verbetering van de kwaliteitsborging voor het bouwen, versterkt de wet de positie van de bouwconsument ofwel de opdrachtgever. De wet is ook het gevolg van de inkrimping van de overheid vanwege bezuinigingen.

Wat gaat er veranderen?

Een belangrijk onderdeel van de wet gaat over verantwoordelijkheid. De opdrachtnemer (de aannemer of installateur) wordt eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van het gebouw dat hij levert. Deze verantwoordelijkheid eindigt niet, zoals nu het geval is, bij de oplevering en bij de ontdekking van 'verborgen gebreken', maar duurt voort tijdens de garantieperiode, die in de nieuwe situatie met jaren wordt verlengd.

Wetkwaliteitborging

Hoe wordt de kwaliteitsborging georganiseerd?

Om de kwaliteit van de bouwwerken te kunnen borgen, kunnen straks verschillende instrumenten voor kwaliteitsborging worden ingezet. Deze instrumenten worden door marktpartijen opgesteld en bestaan uit een systeem van toetsing van ontwerp en controle op uitvoering van het bouwwerk. De WKB introduceert de zogenaamde 'kwaliteitsborger' als een spil in de kwaliteitsborging: hij past het instrument toe en geeft uiteindelijk akkoord op het gebouwdossier dat bij oplevering aan BWT moet worden overhandigd. In dit gebouwdossier staat alle relevante informatie waaruit blijkt dat het gebouw voldoet aan de bouwregelgeving.

Binnen welke kaders moet de bouw gaan werken?

  • De WKB is in hoofdlijnen gebaseerd op het Bouwbesluit, instrumenten toegelaten door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (een rijksoverheidsorgaan) en een gekwalificeerd kwaliteitsborger.
  • De wet gaat uit van drie categorieën bouwwerken in nieuwbouw, te weten gevolgklassen 1, 2 en 3. De gevolgklassen staan voor de zwaarte van het veiligheidsrisico dat kan worden veroorzaakt door mogelijke fouten in het bouwproces.
  • Momenteel worden bij iedere gevolgklasse instrumenten gedefinieerd die de kwaliteit moeten borgen. Binnen deze instrumenten kunnen ook bestaande Beoordelingsrichtlijnen (BRL-en) en erkenningsregelingen worden opgenomen. Hoe hoger de gevolgklasse, hoe zwaarder de voorschriften voor een kwaliteitsborging. De instrumenten moeten onder meer borgen of aan de bouwtechnische voorschriften (het Bouwbesluit) wordt voldaan. De instrumenten worden getoetst door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw. Voor wat betreft de installatiesector ziet KvINL en ISSO een belangrijke taak voor zichzelf weggelegd voor het definiëren van de instrumenten.
  • De opdrachtgever moet straks bij het bevoegd gezag melden met welke toegelaten instrument hij gaat werken. Het gekozen instrument moet geschikt zijn voor de gevolgklasse van het bouwwerk. 
  • De hoofdaannemer kiest ook een kwaliteitsborger die gerechtigd is om te werken met het instrument. De kwaliteitsborger kan een onafhankelijke deskundige zijn, bijvoorbeeld een daarvoor gekwalificeerd adviseur.
  • De kwaliteitsborger controleert tijdens het bouwproces of het bouwwerk wordt gebouwd conform de bouwtechnische voorschriften (het Bouwbesluit) en eventuele aanvullende privaatrechtelijke afspraken. Eventuele afwijkingen meldt de kwaliteitsborger aan de aannemer. De kwaliteitsborger ziet toe op de correctie van gemelde afwijkingen. Bij de oplevering geeft de kwaliteitsborger een verklaring en een gebouwdossier aan de opdrachtgever die deze documenten moet indienen bij het bevoegd gezag (BWT).

Wat wordt de rol van de overheid?

Binnen de nieuwe wet heeft het bevoegd gezag (BWT) nog steeds een toetsende rol op onder meer de volgende zaken:

  • toetsing van het bouwplan op eisen van welstand en op toegelaten instrumenten
  • toets of het bouwplan past binnen het bestemmingsplan
  • toets op gevaren van bouwactiviteiten voor omwonenden en passanten
  • toets van het gebouwdossier van de kwaliteitsborger bij gereed melding van het bouwwerk.

Wat zijn de gevolgen voor de installateur en bouwkundig aannemer?

De installateur/bouwkundig aannemer is en blijft ontzettend belangrijk. Na de invoering van de wet draait het meer dan ooit om vakmanschap, een professionele instelling en integriteit (staan voor je werk). De eindverantwoordelijke installateur/bouwkundig aannemer krijgt nog meer verantwoordelijkheid dan nu al het geval is. Zo wordt de toetsing van het ontwerp een belangrijke stap. Net als de kwaliteitsborger behoort de installateur/bouwkundig aannemer een ontwerp te kunnen 'lezen'. Immers: na installatie of bouw kan een fout in het ontwerp misschien niet meer worden hersteld en/of tot zeer hoge kosten leiden. Het installatiebedrijf/bouwkundig aannemer blijft tot jaren na de oplevering nog aansprakelijk voor het resultaat.

(Bron: ISSOinfo)